حجتالاسلام مهدی امانی در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه به تبیین ظرفیتهای ماه مبارک رمضان در تقویت سرمایههای روانشناختی انسان پرداخت و با بیان اینکه ماه رمضان فراتر از یک تکلیف مذهبی، بستری برای بازسازی قوای روحی و ارتقای توانمندیهای درونی انسان است، اظهار کرد: این ماه با تغییر در سبک زندگی و ایجاد نظم در رفتارهای روزمره، فرصتی فراهم میکند تا افراد با تکیه بر معنویت، سلامت روان خود را بازیابی کرده و ظرفیتهای نهفته اراده خود را دوباره کشف کنند.
روزهداری باعث تقویت نظم امور میشود
وی در تبیین رابطه میان روزهداری و سرمایههای روانشناختی انسان گفت: ماه مبارک رمضان فرصتی برای تمرین خودنظمدهی و تسلط بر رفتارهای درونی است. در دانش روانشناسی، توانایی کنترل تکانهها و نیازهای لحظهای از ارکان اصلی سلامت روان محسوب میشود که با مفهوم دینی تقوا و خویشتنداری پیوندی نزدیک دارد.
وی با استناد به کلام امیرالمؤمنین علی(ع) که فرمودند: «صَوْمُ النَّفْسِ عَنْ لَذَّاتِ الدُّنْیا أَنْفَعُ الصِّیَامِ» (بازداشتن نفس از لذتهای دنیا، سودمندترین روزهداری است)، افزود: روزهداری که به معنای مهار خویشتن در برابر نیازها و به منظور عبادت خداوند است، تمرین آگاهانه نه گفتن به ابتداییترین نیازهای زیستی مانند خوردن و آشامیدن است.
کارشناس مذهبی با اشاره به حدیث پیامبر اکرم(ص) که «الصَّوْمُ فِی الْحَرِّ جِهَادُ» (روزه گرفتن در گرما، جهاد است)، تصریح کرد: این جهاد علاوه بر جنبه عبادی، تمرینی برای مدیریت احساس ناکامی است که با تحمل ارادی گرسنگی و تشنگی، ظرفیت تحمل فرد را افزایش میدهد.
وی با استناد به کلام حضرت فاطمه زهرا(س) که فرمودند: «مَا یَصْنَعُ الصَّائِمُ بِصِیَامِهِ إِذَا لَمْ یَصُنْ لِسَانَهُ وَ سَمْعَهُ وَ بَصَرَهُ وَ جَوَارِحَه» (روزهدار اگر زبان و گوش و چشم و جوارح خود را حفظ نکند، با روزهاش چه میخواهد بکند؟)، خاطرنشان کرد: از این روایت میتوان برداشت کرد که روزه واقعی یک بسته کامل رفتاری است که محوریت آن علاوه بر خودداری از مبطلات روزه، اجتناب از محرمات الهی است.
روزه تمرین ارتقای تابآوری در برابر فشارهای زندگی است
حجتالاسلام امانی ماه رمضان را بستری برای ارتقای تابآوری و افزایش آستانه تحمل در برابر فشارهای زندگی دانست و گفت: در تبیین رابطه میان روزهداری و ارتقای تابآوری، باید به مفهوم محوری صبر بازگشت که در فرهنگ اسلامی نزدیکترین معنا را به تابآوری دارد.
وی با اشاره به حدیثی از امیرالمؤمنین علی(ع) که صبر را بر سه قسم دانستهاند: صبر بر مصیبت، صبر بر اطاعت خدا، و صبر در مقابل معصیت، افزود: ماه مبارک رمضان بستری است که برخی از اقسام صبر را در وجود انسان نهادینه میکند. روزهدار از یک سو صبر بر طاعت دارد و از سوی دیگر، صبر بر ترک محرمات دارد.
این کارشناس دینی با استناد به آیه ۱۵۳ سوره بقره «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ» و تفسیر امام صادق(ع) که منظور از صبر را روزه دانستهاند، گفت: اطاعت انسان در انجام اموری که خداوند در این ماه خواسته است، یکی از اسباب ارتقای تابآوری و ظرفیت روانی فرد برای صبوری در برابر ناملایمات است.
وی تأکید کرد: این تجربه ارادی به طور مستقیم احساس تسلط فرد بر خویش را افزایش داده و باعث تقویت خودکارآمدی در مدیریت زندگی میشود و منجر به کاهش مشکلاتی نظیر اضطراب و پرخاشگری در موقعیتهای تنشزا میگردد.
روزه باعث تقویت نوع دوستی و همدلی میشود
امانی با اشاره به نقش ماه رمضان در تقویت نوعدوستی گفت: امام صادق(ع) میفرمایند: «إِنَّمَا فَرَضَ اللَّهُ الصِّیَامَ لِیَسْتَوِیَ بِهِ الْغَنِیُّ وَ الْفَقِیر» (خداوند روزه را واجب کرد تا به وسیله آن، دارا و ندار مساوی گردند). این تجربه مشترک گرسنگی، راهی برای کاهش شکافها و افزایش نوعدوستی از طریق تجربه شرایط فقرا توسط اغنیاء است.
وی افزود: نوعدوستی در ماه رمضان تنها یک رفتار بیرونی نیست، بلکه ریشه در یک احساس درونی دارد. وقتی فرد روزهدار با اراده خود رنج گرسنگی را میپذیرد، پیوند قلبی میان او و فقرا ایجاد شده و حس درونیِ تعلق به جامعه در او بیدار میشود.
ماه رمضان خوشبینی و امید به زندگی را افزایش میدهد
این کارشناس دینی ماه رمضان را زمینهساز ایجاد نگرش مثبت و خوشبینی به زندگی و خداوند متعال دانست و گفت: خوشبینی در اینجا به معنای اعتماد به حمایت قدرت برتر و امید به رحمت الهی است که در عبارات دینی از آن تعبیر به «حسن الظن بالله» میشود.
وی با استناد به حدیث پیامبر اکرم(ص) که رمضان را ماهی میدانند که خداوند در آن نیکیها را دوچندان کرده و بدیها را محو میسازد، افزود: این بشارت به انسانی که زیر بار خطاهای گذشته است، فرصت شروع دوباره میدهد.
حجتالاسلام امانی شب قدر را اوج این امیدواری دانست و با اشاره به کلام امام صادق(ع) که شب قدر را آغاز سال معنوی معرفی کردهاند، تصریح کرد: این شب به مثابه ایستگاهی برای بازنگری در گذشته و ترسیم نقشه راه آینده است؛ شبی که انسان دست نیاز خود را به سوی معبود حقیقیاش دراز میکند و با امید به رحمت واسعه پروردگار از او میخواهد تا بهترین سرنوشت را برای او مقدر کند.
وی با اشاره به حدیث پیامبر(ص) که درهای آسمان در اولین شب ماه رمضان گشوده میشود و تا آخرین شب بسته نخواهد شد، خاطرنشان کرد: گشوده بودن درهای رحمت، منشأ اصلی خوشبینی و رهایی از بنبستهایی است که انسان در زندگی خود میبیند؛ چراکه انسان در این ماه به مهمانی خداوند دعوت شده و در چنین مسیری هیچ بنبستی معنا نخواهد داشت.
حجتالاسلام امانی در پایان گفت: ماه رمضان، فرصتی برای تبدیل شدن به انسانی است که بر اراده و عواطف خویش تسلط کامل دارد و با نگاهی امیدوارانه به آینده مینگرد. این ماه با تقویت سرمایههای روانی مانند خودنظمدهی، خودکارآمدی، تابآوری و خوشبینی، سپری در برابر تنشهای روزمره ایجاد کرده و عزتنفس فرد را در سایه بندگی خداوند متعال ارتقا میدهد. در پایان این دوره سیروزه، فرد روزهدار در کنار لذت عبادی خود از یک آرامش عمیق و انسجام هویتی برخوردار میشود که او را برای مدیریت بهتر زندگی آماده میسازد.
انتهای پیام/
نظر شما